Santa Catalina - tu zaczęła się La Guancha

La Guancha nie zaczęła się tam, gdzie dziś stoi jej ratusz i kościół parafialny. Zaczęła się wyżej, w garstce kamiennych domów przy dawnym Camino Real, kilkaset metrów nad bananowym wybrzeżem. Ta dzielnica nazywa się Santa Catalina i jest najstarszym jądrem całej gminy.

Tu zaczęła się gmina

Z drogi dojazdowej całą osadę widać jak na dłoni. Białe domy i palmy rozłożyły się na grzbiecie nad zboczem, a w pogodny poranek nad dachami stoi ośnieżony stożek Teide. Ten sam wulkan, który góruje nad wyspą z oddali, tutaj zamyka widok tuż nad zabudową.

Przed przybyciem Kastylijczyków ziemie te należały do jednego z dziewięciu guanczańskich królestw, na jakie podzielona była wtedy wyspa, czyli menceyatu Icod. Po zakończeniu podboju w 1496 roku Alonso Fernández de Lugo rozdzielił je między osadników, a na północne stoki ściągnęli przybysze z Gran Canarii. To oni założyli pierwsze domy właśnie tutaj, wokół starej drogi królewskiej.

Miejsce nie było przypadkowe. Camino Real łączyło Buenavista na zachodnim krańcu z La Laguną i dalej z Santa Cruz, więc przysiółek wyrósł przy głównej arterii dawnej wyspy, a nie na uboczu. Dziś ten sam trakt to spokojna Calle Real i Cañada Baja, ale układ wąskich uliczek wspinających się od drogi pozostał po pięciu wiekach niemal nietknięty.

Przyjezdnych wita przy wjeździe malowana tablica z hasłem dzielnicy „Campo y Paz", czyli w wolnym tłumaczeniu wieś i spokój. Obok widnieje postać patronki, ukoronowana kobieta z mieczem i księgą, oraz mała kaplica. To znaki świętej Katarzyny Męczennicy, od której osada wzięła nazwę.

Kamień z XVI wieku

Santa Catalina zachowała rzadki na wyspie zespół domów z kamienia ciosanego, część z nich pamięta jeszcze XVI wiek. To skromna architektura ludowa, bez pałacowego rozmachu, za to spójna: ciemna podmurówka z surowego kamienia, wyżej ściana kryta barwnym tynkiem, drewniane drzwi i okiennice, dwuspadowy dach.

Domy stoją bezpośrednio przy jezdni, jeden przy drugim, z numerami wymalowanymi na tabliczkach obok drzwi. Kilka fasad przełamano później neoklasycznym detalem, ale całość wciąż czyta się jak ulica sprzed wieków, a nie jak rekonstrukcja na potrzeby turystów.

Park nad urwiskiem

Nowsza część życia dzielnicy skupia się w niewielkim parku kilka kroków od starej zabudowy. Brukowane alejki wiją się pod gęstym zielonym sklepieniem, między ławkami osłoniętymi drewnianymi pergolami, a wzdłuż nich kwitnie bugenwilla.

W centralnej części parku stoi kamienna fontanna o trzech czaszach, a tuż za nią, na trawie za niskim murkiem z lawy, urządzono plac zabaw dla dzieci. To zwykła gminna przestrzeń codziennego użytku, ale ustawiona w miejscu, z którego teren zaraz opada ku oceanowi.

Najlepiej widać to z boiska przy krawędzi osady. Za siatką ogrodzenia grunt urywa się i schodzi tarasami bananowców aż po klify, a niżej połyskuje Atlantyk. Pośród zieleni tkwi betonowy zbiornik na wodę, jeden z wielu, którymi rolnicy nawadniają stromizny. W pogodny dzień nad tym wszystkim, po drugiej stronie zabudowy, stoi ośnieżony stożek Teide.

Punkt wyjścia w dół

To sąsiedztwo oceanu nie jest przypadkowe. Santa Catalina siedzi na krawędzi gigantycznego koryta dawnej rzeki lawy, która spłynęła tędy z Teide i zastygła w ścianach wyższych od domu, docierając aż do morza. Z osady prowadzi w dół pętla o urzędowej nazwie „El Teide a nivel del mar", która schodzi dnem tego kanału i wybrzeżem do kąpieliska Charco del Viento. Opisano ją osobno w relacji Santa Catalina - Charco del Viento, a sam Charco del Viento ma własny wpis.

Dla większości przyjezdnych Santa Catalina jest właśnie tym, początkiem zejścia nad wodę. Warto jednak zatrzymać się na chwilę wyżej, przy kamiennych domach, bo to od nich cała La Guancha zaczęła liczyć swój czas.

Przed spacerem po uliczkach

Dojazd jest prosty, choć wbrew częstemu skrótowi myślowemu droga TF-5 na tej wysokości nie jest już autostradą, tylko zwykłą drogą główną ze skrzyżowaniami w jednym poziomie. Ze zjazdu na La Guancha kręta lokalna droga wspina się do Santa Catalina, gdzie łatwiej o miejsce do parkowania niż na wąskim wybrzeżu poniżej.