La Esperanza - Cruz de Fune - Los Revolcaderos - La Esperanza

Przy drodze leśnej powyżej La Esperanzy stoi tablica, na której rysunkowy drwal przeprasza za bałagan. Obok piętrzą się stosy świeżo ściętych kłód, część przekrojów czarna od ognia. To nie jest rabunkowa wycinka, tylko sprzątanie po pomyłce sprzed siedemdziesięciu lat, którą pożar z sierpnia 2023 roku doprowadził do końca. Cała pętla prowadzi przez las w trakcie przebudowy, a najwięcej do powiedzenia ma w nim na razie kwitnący na różowo czystek.

Start wyżej niż szczyt

Trasa zaczyna się na wysokości około 1100 m n.p.m., na początku drogi leśnej Pista el Rayo. Stoi tu kilka drogowskazów i jest miejsce na parę aut, więcej udogodnień nie ma. Punkt startowy nosi nazwę Montaña el Haya, choć sam szczyt liczy zaledwie 1072 m n.p.m. i leży niecałe dwieście metrów na północ od ścieżki. Start wypada więc trzydzieści metrów wyżej niż wierzchołek góry, od której wzięło nazwę to miejsce, a samo zalesione wzniesienie mija się, nie zauważając go. W kanaryjskiej mowie „haya" nie oznacza zresztą buka. Tak nazywa się tu fayę (Morella faya), jedno z drzew wilgotnego lasu wawrzynowego; buków na Teneryfie nie ma.

Cała pętla mieści się w Krajobrazie Chronionym Las Lagunetas, obszarze rozciągniętym po północnym stoku grzbietu Dorsal między 700 a 1900 m n.p.m. Po drodze ścieżka przechodzi przez cztery gminy. Startuje w El Rosario, po stu metrach wchodzi do Tacoronte, dalej przecina El Sauzal, a zawraca dopiero w La Matanza de Acentejo. Pierwsze kilometry biegną znakowanym szlakiem dalekobieżnym GR-131, czyli Camino Natural Anaga-Chasna, którego pierwszy etap prowadzi z La Esperanzy aż do strefy rekreacyjnej La Caldera nad Aguamansą. Drogowskazy przy trasie podają do niej 29,4 km.

Droga na starcie jest szeroka i wygodna, obramowana ścianą paproci. Przez pierwsze kilometry łagodnie opada, więc łatwo tu przyspieszyć i nie zauważyć, że powrót poprowadzi znacznie wyżej.

Drzewo, którego tu nie chciano

Za pierwszym zakrętem ścieżka się zwęża i wchodzi pod okap cienkich, powyginanych pni. Cień jest gęsty, a o oznakowaniu przypominają biało-czerwone pasy farby na kamieniach przy krawędzi.

Kilkaset metrów dalej las się otwiera i przy drodze pojawiają się stosy kłód ułożone warstwami. Stojąca obok tablica Cabildo de Tenerife tłumaczy, skąd wzięło się tyle drewna. W latach 50. i 60. XX wieku obsadzono na Teneryfie 2000 hektarów sosną radiata, szybko rosnącym gatunkiem z Ameryki Północnej. Żeby rosła jeszcze szybciej, wsadzono ją w wilgotne piętro lasu, czyli dokładnie tam, gdzie z natury rósł las wawrzynowy i sosna kanaryjska.

Drewna nigdy nie wykorzystano, a plantacje starzały się źle. Drzewa stały zbyt gęsto, korzenie nie miały miejsca, pnie wyciągały się w górę, coraz więcej sosen zamierało na stojąco. Kolejne wichury z lat 1996, 2002, 2006 i 2010 położyły 850 hektarów. Cabildo przyjęło wtedy plan stopniowej wymiany drzewostanu i do 2023 roku z pierwotnych nasadzeń zostało 700 hektarów. Wtedy przyszedł pożar i spalił z tego 400.

Ogień ruszył w połowie sierpnia 2023 roku w górnych partiach gminy Arafo, strawił blisko 15 tysięcy hektarów i dotarł do wszystkich czterech gmin, przez które prowadzi ta pętla. Tablica nie owija tego w bawełnę. Największą stratą nie są drzewa, tylko gleba, bo ta tworzy się od setek do tysięcy lat. Sosny radiata w większości są martwe albo dogorywają i przewracają się bez ostrzeżenia, dlatego wycina się je z wyprzedzeniem, zanim spadną na drogi.

Kapliczka, do której idzie się 3 maja

Poniżej stosów drewna ścieżka znów robi się wąska i ciemna. Cienkie pnie zamykają się nad głową, a droga schodzi coraz niżej, w stronę dna leśnej doliny.

Nieco powyżej 1000 m n.p.m., przy samej ścieżce, stoi niewielka kapliczka Cruz de Fune. Ma kwadratowy rzut i dwuspadowy dach, a zbudowano ją pod ostrokrzewem kanaryjskim, makaronezyjskim endemitem o białych kwiatach i czerwonych owocach. Za czarną kratą widać drewniane krzyże, przed wejściem stoją kwiaty w wazonach i plastikowe baniaki z wodą do podlewania, z boku dostawiono czerwoną ławkę. Miejsce jest zadbane nie bez powodu. Trzeciego maja mieszkańcy Agua García, wsi w gminie Tacoronte leżącej dwa kilometry niżej po zboczu, idą tu w romerii na Día de la Cruz.

Pięć strzałek na jednym pniu

Niecałe trzysta metrów dalej ścieżka wychodzi na rozstaje, gdzie do jednego pnia przybito całą wiązkę drogowskazów. Pomarańczowe tabliczki należą do tras dla rowerów i koni, niebieskie do dróg dopuszczonych dla samochodów, bo leśne drogi w tej części wyspy mają własną numerację i własne zasady wjazdu. Z jednego słupa da się odczytać skalę całej sieci. Do Cruz de Fune jest stąd 0,3 km, do Agua García 2,0 km, do strefy rekreacyjnej Las Raíces 8,9 km, a do Chío na przeciwległym krańcu wyspy 75,9 km.

Trzy wiosny po pożarze

Za rozstajem drzew wyraźnie ubywa. Z boku ścieżki otwiera się szerokie, płytkie zagłębienie, w którym z dawnego drzewostanu sterczą już tylko pojedyncze szare kikuty. Wszystko inne zarosło. Paprocie i niskie krzewy sięgają tu do pasa, a na dalszym planie ciągnie się nietknięty pas wysokich drzew.

Najniżej trasa schodzi w okolicach 980 m n.p.m., mniej więcej w jednej trzeciej pętli. Tu zaczyna się długie, łagodne podejście, które nie skończy się aż do drugiej połowy drogi powrotnej. Zbocza po obu stronach są gęsto zarośnięte paprocią, a między nią pojawiają się pierwsze kępy różowo kwitnących krzewów.

Różowa strona pogorzeliska

Podejście prowadzi trawersem po zboczu. Im wyżej, tym mniej cienia i tym więcej kwiatów, aż całe skarpy przy ścieżce znikają pod dywanem drobnych, różowofioletowych kwiatostanów.

Na wysokości mniej więcej 1070 m n.p.m. trasa mija słupek Cabildo z żółtą tabliczką szlaku PR-TF 25.3. Podaje on odległości do Las Lagunetas (4,2 km) oraz strefy rekreacyjnej Las Raíces (7,4 km). Za rozstajem droga zwęża się do ścieżki wijącej się przez gęsty zagajnik cienkich pni.

Ostatni odcinek przed zwrotem jest najbardziej stromy z całej pętli. Ścieżka wspina się schodami z wkopanych w ziemię belek, przeciska między omszałymi głazami i wychodzi w aleję czystka, który kwitnie tak obficie, że opadłe płatki znaczą ubitą ziemię na różowo. Za krzewami sterczą czarne pnie sosen, a między nimi trzyma się jeszcze kilka zielonych koron.

Czystek (Cistus symphytifolius) to endemit kanaryjski, najliczniejszy na Teneryfie i La Palmie; poza nimi spotyka się go rzadko. Rośnie pod sosnami i przy leśnych drogach, mniej więcej między 1000 a 1800 m n.p.m., a kwitnie od lutego do czerwca. Po pożarach wschodzi masowo, bo ogień nie tyle niszczy jego nasiona, ile je pobudza. To dzięki niemu pogorzelisko na tej wysokości wygląda dziś różowo, a nie czarno.

Tu kończy się GR-131

Najdalszy punkt pętli, Los Revolcaderos, leży już w gminie La Matanza de Acentejo, nieco powyżej 1100 m n.p.m. To nazwa miejsca, nie osady. Trasa opuszcza tu szlak GR-131 i zawraca na wschód, a sam szlak ciągnie się dalej na południowy zachód, ku Teide (drogowskaz na starcie podaje do Arony 83,4 km). Las jest w tym miejscu rzadki i widny, poszycie z paproci i czystka sięga kolan, a mgła zamyka widok kilkadziesiąt metrów dalej.

Powrót idzie wyżej

Droga powrotna to już nie ścieżka, tylko szeroka droga leśna. Nosi tę samą nazwę co dojazd do punktu startowego, Pista el Rayo, ale prowadzi znacznie wyżej. Korony drzew zamykają się nad nią w tunel, a obie krawędzie obramowują omszałe kamienie.

Wilgoć na tej wysokości widać po drzewach. Z gałęzi przy drodze zwisają szarozielone porosty długie na kilkadziesiąt centymetrów, a na ubitej nawierzchni leżą luźne, ciemne kamienie wulkaniczne. Droga cały czas idzie tu pod górę, tyle że tak łagodnie, że podejście czuć raczej w tempie niż w nogach.

Najwyższy punkt całej pętli wypada w okolicach 1180 m n.p.m. Za nim droga zaczyna łagodnie opadać. Z boku otwiera się rozległa połać czystka, nieprzerwany kobierzec różowych kwiatów sięgający aż po grzbiet, na którym z lasu została garść ocalałych sosen i rząd martwych pni. Widać stąd, jak nierówno idzie odbudowa. Podszyt wrócił w niecałe trzy lata, drzewostan potrzebuje dziesięcioleci.

Krzyż, który jeszcze trzyma kwiaty

Ostatni kilometr przed zamknięciem pętli prowadzi w dół. Przy samej drodze stoi krzyż przydrożny ubrany w kwiaty. Białe chryzantemy pokrywają całą jego powierzchnię, w środek wpisano drugi krzyż z ciemnoczerwonych kwiatów. Obok, na skarpie, leżą kolejne wiązanki i doniczki.

Zdjęcie powstało 9 maja, sześć dni po Día de la Cruz. Trzeciego maja krzyże na Teneryfie przystraja się kwiatami i wstążkami, a w sąsiednim Agua García tego dnia rusza romería właśnie do kapliczki Cruz de Fune, mijanej wcześniej na tej trasie. Ten krzyż w środku lasu trzymał kwiaty jeszcze prawie tydzień później.

Garść przydatnych informacji

Punkt startowy leży około 1,4 km na północny zachód od przystanku Ermita Las Rosas w La Esperanza. Dojazd samochodem prowadzi przez wieś i dalej drogami leśnymi, a auto zostawia się na poboczu przy starcie Pista el Rayo, bez dozoru. Bez auta trzeba dojechać autobusem linii 41 z węzła przesiadkowego w La Lagunie do przystanku Ermita Las Rosas, a stamtąd pokonać pieszo wspomniane 1,4 km pod górę. Stan na sierpień 2026, rozkład warto sprawdzić przed wyjazdem.

Po drodze nie ma sklepu ani baru, więc wodę i prowiant trzeba zabrać ze sobą. Przydają się buty z dobrą przyczepnością, bo drewniane stopnie i omszałe kamienie po deszczu robią się zdradliwe. Trasa mieści się w przedziale 1000-1200 m n.p.m., czyli dokładnie w warstwie, w której osiada morze chmur, więc mgła i wilgoć zdarzają się tu również wtedy, gdy na wybrzeżu jest słonecznie. Kurtka przeciwdeszczowa przyda się bardziej niż nakrycie głowy.

Wiosna jest najlepszą porą na tę pętlę, bo czystek kwitnie od lutego do czerwca, a wypalone stoki wyglądają wtedy zupełnie inaczej niż przez resztę roku.

Po drugiej stronie La Esperanzy, w borze Las Raíces, biegnie trasa El Rosario - Campamento La Esperanza - El Rosario, a niżej na wschodnim zboczu wyspy pętla Circular Las Barreras. Wszystkie trzy mieszczą się w promieniu kilku kilometrów od tego samego skrzyżowania w La Esperanza.

Stan na maj 2026: w rejonie trasy trwały prace przy usuwaniu sosny radiata. Cabildo ostrzega, że martwe drzewa przewracają się bez zapowiedzi, dlatego wzdłuż dróg wycina się pasy szerokie na 35 m po każdej stronie, a w terenie pracuje ciężki sprzęt. Odcinki objęte robotami bywają czasowo zamykane. Pocięte drewno wolno zabrać za darmo, ale dopiero po zgodzie urzędu gminy lub leśniczówki.

Ani pogorzelisko, ani las

Tablica przy stosach drewna kończy się obietnicą. Za kilka lat ma tu znów rosnąć las naturalny, a wawrzyny i sosna kanaryjska mają odzyskać to, co było ich. Z perspektywy jednej wędrówki widać na razie czarne pnie, stosy pociętego drewna i różowe zbocza, których bez ognia by tu nie było. Trudno rozstrzygnąć, czy to jeszcze pogorzelisko, czy już początek innego lasu.