Circular Las Raíces

W połowie czerwca 1936 roku generał Francisco Franco, wtedy dowódca wojskowy Wysp Kanaryjskich, zjadł w sosnowym lesie Las Raíces obiad z oficerami garnizonu Teneryfy. Według kronik dopracowywano przy nim plany zamachu, który miesiąc później rozpoczął hiszpańską wojnę domową. Obelisk upamiętniający to spotkanie odsłonięto tu w październiku 1958 roku, a w listopadzie 2015 roku Cabildo, czyli samorząd wyspy, kazało go rozebrać na mocy ustawy o pamięci historycznej. Dziś pod tymi samymi sosnami stoją stoły piknikowe i paleniska, a od parkingu zaczyna się spokojna leśna pętla.

Bór z grillami i namiotami

Las Raíces leży w gminie El Rosario, powyżej La Esperanzy, gdzie zaczyna się grzbiet Cordillera Dorsal ciągnący się środkiem wyspy aż ku Teide. Strefa rekreacyjna (hiszp. Área Recreativa Las Raíces) stoi na wysokości około 1000 m n.p.m. i należy do obszaru chronionego Paisaje Protegido de Las Lagunetas. Dojeżdża się tu asfaltową drogą TF-274 i zostawia samochód na parkingu przy strefie.

Pętla jest oznakowana jako PR-TF 25.1 i zaczyna się właśnie na parkingu. Wokół są stoły piknikowe, paleniska do grillowania i toalety. Tuż obok leży pole biwakowe (hiszp. Zona de Acampada de Las Raíces), na którym można nocować w namiocie, kamperze albo z przyczepą, po wcześniejszej rezerwacji w systemie Cabildo.

Ziemię między pniami pokrywa gruba warstwa rdzawego igliwia, a na gałęziach starszych drzew wiszą brunatne kłęby. Przy starcie rosną niemal same sosny kanaryjskie, endemit wysp, i to ich długie igły nadają ścieżce kolor od pierwszych metrów.

Prześwit nad oceanem

Szlak najpierw schodzi łagodnie na wschód, o kilkadziesiąt metrów poniżej parkingu. Las rzednie tu na chwilę i ustępuje niskim krzewom, a w prześwicie na południe widać ocean i wiszące nad nim chmury. To najniższy punkt pętli. Dalej trasa przez długi czas prawie nie zmienia wysokości.

Na wielu starszych sosnach widać ślady dawnych pożarów. Sosna kanaryjska należy do bardzo nielicznych sosen, które potrafią odbić wprost z osmalonego pnia. Chroni ją kora gruba nawet na 7-8 cm, a pierwsze nowe pędy pojawiają się zwykle po około pół roku od pożaru. Przy tym drzewie ogień wypalił w pniu głęboką dziuplę, a mimo to sosna wciąż stoi i trzyma rozłożyste konary.

Pod koniec grudnia, gdy słońce wychodzi zza chmur, światło przebija się między pniami i kładzie długie cienie na igliwiu. W wielu miejscach przez brunatny kobierzec przebijają się kępki młodych, zielonych pędów.

Obóz w lesie i drogowskaz na rozstajach

Po prawej stronie, między drzewami, widać drewniane domki i rząd namiotów za siatką. To Campamento La Esperanza, obóz młodzieżowy prowadzony przez Cabildo. Korzystają z niego po wcześniejszej rezerwacji zorganizowane grupy, przede wszystkim szkoły i stowarzyszenia, a latem odbywają się tu kolonie z zajęciami edukacyjnymi i rekreacyjnymi. Nie jest to pole biwakowe dla przypadkowych turystów. Obok obozu przechodzi też inna trasa portalu, El Rosario - Campamento La Esperanza - El Rosario, która wspina się tu z Machado na wschodnim zboczu wyspy.

Kilkaset metrów dalej szlak dochodzi do rozstajów. Na drogowskazie białe tabliczki noszą oznaczenie PR-TF 25.1. Lewa kieruje do strefy rekreacyjnej Las Raíces, prawa do pola biwakowego, obie na 1,5 km. Ta wędrówka skręca w lewo. Jak na Teneryfę oznakowanie jest tu bardzo dobre, a ścieżka przez cały czas wyraźna.

Wilgotniejszy grzbiet

Za rozstajami ścieżka wspina się o kilkadziesiąt metrów i po raz pierwszy przekracza 1000 m n.p.m. Las robi się tu wilgotniejszy. Skarpę wzdłuż ścieżki porasta mech, a podszyt jest gęstszy i bardziej zielony niż przy starcie. Ta wysokość to zwykle strefa morza chmur, czyli warstwy obłoków zalegającej na północnych i wschodnich stokach wyspy mniej więcej między 500 a 1500 m n.p.m. Gęsty sosnowy las grzbietu środkowego wyspy wyczesuje z niej wodę jak grzebień. Według Consejo Insular de Aguas (wyspiarskiej rady wodnej) zbiera w ten sposób więcej wilgoci niż las laurowy Anagi.

Kilkaset metrów dalej pnie rozstępują się i otwiera się widok na południe. Za ciemną ścianą sosen stok opada ku zabudowanemu wybrzeżu, nad którym rysuje się niewielkie wzgórze. Opis szlaku przygotowany przez Cabildo wymienia w tę stronę widok na dolinę Güímar i dominujący w tym widoku stożek Montaña del Socorro, nazywany też Montaña Grande. Tego dnia nad wybrzeżem wisiały ciężkie chmury i tylko nad samym oceanem zostało trochę jasnego nieba.

Niedaleko stąd mija się drugi plac postojowy, do którego dojeżdża się od strony drogi TF-24. Można stamtąd zacząć tę samą pętlę albo inne trasy w Paisaje Protegido de Las Lagunetas. Pogoda zmienia się tu szybko. Słońce prześwitujące przez gałęzie potrafi w ciągu kilkunastu minut ustąpić mżawce i mgle, a godzinę później wrócić.

Las po pożarze

W zachodniej części pętli las wygląda inaczej. Pnie są czarne od sadzy wysoko ponad ziemię, krzewy stoją suche i bezlistne, a zamiast rdzawego igliwia ziemię przykrywa jaskrawozielony kobierzec niskich roślin. W sierpniu 2023 roku pożar, który wybuchł między Arafo a Candelarią, objął blisko 15 tys. ha w dwunastu gminach, w tym w El Rosario. Ewakuowano wtedy m.in. okolice drogi TF-274, a strefę rekreacyjną i pole biwakowe Las Raíces Cabildo otworzyło ponownie dopiero pod koniec września. Czarne pnie na tym odcinku to najpewniej ślad tamtego ognia. Ścieżka schodzi tu w płytkie obniżenie i trawersuje jego zbocze.

Wiele z tych sosen ma nad czarnymi pniami zielone korony. Za obniżeniem ścieżka znów się wznosi, prowadzi szpalerem czarnych pni i dochodzi do najwyższego punktu trasy, nieco powyżej 1050 m n.p.m. Jak las odradza się w wyższych partiach grzbietu, gdzie oprócz sosny kanaryjskiej rosła sadzona sosna radiata, pokazuje pętla Las Lagunetas - Montaña del Pozo - Las Lagunetas.

Na ostatnim odcinku pętla biegnie wspólnie ze szlakiem PR-TF 25 (Las Raíces - Lomo de la Jara) i sprowadza z powrotem w stronę parkingu. Las otwiera się tu na zielone zbocze, na którym stoją suche, bezlistne krzewy. Między nimi odcinają się żółtą barwą pojedyncze zarośla, a wczesnym popołudniem nad zboczem wróciło już błękitne niebo. Po kilku zakrętach i łagodnym zejściu szlak wraca do stołów i palenisk strefy rekreacyjnej.

Szesnaście miesięcy po pożarze las na zachodnim odcinku pętli ma za sobą dopiero początek odbudowy. Sosnom kanaryjskim pełny powrót drzewostanu zajmuje zwykle 8-10 lat, o ile ogień nie wróci wcześniej.

Informacje praktyczne

Do strefy rekreacyjnej najprościej dojechać samochodem. Z La Laguny prowadzi tu droga TF-24 przez La Esperanzę, a dalej TF-274. Autobus TITSA nie dociera do samego lasu, najbliższe przystanki leżą w zabudowie La Esperanzy i okolicy, ponad dwa kilometry niżej, co oznacza dodatkowe podejście asfaltem.

Trasa jest łatwa, z łagodnymi podejściami i zejściami, i nadaje się dla osób o przeciętnej kondycji. Wystarczą wygodne buty z dobrą podeszwą, bo mokre igliwie bywa śliskie. Na wysokości około 1000 m jest wyraźnie chłodniej niż na wybrzeżu, a pogoda potrafi zmienić się kilka razy w ciągu jednego spaceru, dlatego warto mieć ze sobą kurtkę przeciwdeszczową i ciepłą warstwę. Przyda się też zapas wody.

W okresach zagrożenia pożarowego Cabildo zamyka strefy rekreacyjne i zakazuje rozpalania ognia w lesie, tak jak po pożarze z 2023 roku. Przed planowanym grillem lub noclegiem warto sprawdzić aktualne komunikaty.