Poznaj TeneryfęPoznaj Teneryfę
Poznaj TeneryfęPoznaj Teneryfę
  • Główna
  • Przewodnik
  • Blog
  • Znajdź
  • Galerie
  • Pogoda
Poznaj TeneryfęPoznaj Teneryfę
  • Główna
  • Przewodnik
  • Blog
  • Znajdź
  • Galerie
  • Pogoda
Sitio Litre - ogród, w którym bywali Humboldt i Agatha Christie
Atrakcje

Sitio Litre - ogród, w którym bywali Humboldt i Agatha Christie

  • 25 października 2026
  • 4 minuty czytania
Ładowanie mapy...
Ładowanie mapy...

W wigilię świętego Jana 1799 roku Alexander von Humboldt trafił na przyjęcie w ogrodzie pana Little'a w porcie La Orotavy. Tablica w ogrodzie przytacza jego słowa: gospodarz urządził angielski ogród na wulkanicznym wzgórzu. Ogród przetrwał. Nazywa się Sitio Litre, zajmuje około 4000 m² wokół domu z 1730 roku i leży w Puerto de la Cruz, na wzgórzu nad centrum miasta.

Od wejścia widać, że „angielski” nie oznacza tu trawnika z różami. Nad stawem przykrytym okrągłymi liśćmi stoją palmy kilku gatunków, jedne wysokie i smukłe, inne o sztywnych wachlarzach srebrzystych liści.

Palmy nad stawem w Sitio Litre

Litre, czyli Little

Dom zbudowali w 1730 roku Brytyjczycy. Według tablicy przy wejściu pierwszym właścicielem był John Pasley, kupiec eksportujący kanaryjskie wino, a nazwę wziął od jego szkockiego bratanka Jamesa Little'a. Z nazwiska Little zrobiło się w miejscowej wymowie Litre i tak już zostało. Wino szło z wyspy do Anglii już od XVII wieku, więc brytyjska firma w porcie północy nie była niczym dziwnym. Później działała jako Pasley, Little & Co.

Najszerszy widok daje trawnik w środkowej części ogrodu, otoczony drzewami smoczymi i palmami.

Trawnik i drzewa smocze w Sitio Litre

Staw przy wejściu ma swoich mieszkańców. W dniu wycieczki duże ryby kłębiły się przy kamiennym brzegu.

Ryby w stawie Sitio Litre

Banan, który przypłynął przez Anglię

W 1810 roku do firmy Pasley, Little & Co. trafił siedemnastoletni Alfred Diston z Lowestoft. Został na Teneryfie do śmierci w 1861 roku. Należał do towarzystw naukowych i artystycznych wyspy, kierował ogrodem aklimatyzacyjnym w Puerto de la Cruz, a przy tym malował. Jego akwarele z cyklu „The Costumes of the Canary Islanders” pokazują stroje mieszkańców kolejnych miasteczek i wysp.

W zadaszonej wnęce przy wejściu wiszą portrety ludzi związanych z domem, a na murku stoją modele żaglowców. Obok, przy ścianie, tablica opowiada historię, z której ogród jest najbardziej dumny.

Wnęka z portretami i modelami statków

Według tej tablicy kanaryjski banan, zanim dotarł na Teneryfę, przebył pół świata. Karłową odmianę, którą uważano wtedy za roślinę z dzisiejszego Wietnamu, uprawiał na Mauritiusie brytyjski botanik. W 1829 roku sadzonki popłynęły do Anglii. Tam wyhodował je w szklarni ogrodnik księcia Williama Cavendisha i nazwał od nazwiska swojego pracodawcy. Dlatego banan, który dziś uchodzi za symbol Kanarów, nazywa się Cavendish.

Sadzonki przypłynęły na Teneryfę dzięki rodzinnym koneksjom Little'ów. Diston miał je oferować właścicielom ziemi w dolinie La Orotavy, a od 1888 roku banany Cavendish płynęły parowcami do Wielkiej Brytanii. Tablica kończy się tezą, że kanaryjski banan narodził się właśnie w Sitio Litre i w ogrodzie aklimatyzacyjnym. To wersja ogrodu, ale zgadza się z tym, co wiadomo o bananowym cyklu wyspy. Od końca XIX wieku plantacje na północy kontrolowały brytyjskie firmy, a banany zastąpiły upadające wino i koszenilę.

Trzy tygodnie Agathy Christie

W lutym 1927 roku do Puerto de la Cruz przyjechała Agatha Christie z córką Rosalind. Zamieszkała w Gran Hotel Taoro i po około trzech tygodniach przeniosła się na Gran Canarię. Tablica w ogrodzie podaje, że obie odwiedziły też Sitio Litre, a w czasie pobytu na Kanarach pisarka napisała dwa opowiadania. Pierwsze, „The Man from the Sea”, weszło do zbioru o tajemniczym panu Quinie, drugie, „The Companion”, to zagadka dla panny Marple.

Kącik pisarki leży w cieniu, pod pnączem o grubych, mięsistych pędach, które oplata pień drzewa.

Kącik Agathy Christie w ogrodzie

Kilka kroków dalej rośnie drzewko z tabliczką. Zasadził je 4 listopada 2013 roku Mathew Prichard, jedyny wnuk Agathy Christie i syn Rosalind, z którą pisarka przyjechała na wyspę.

Drzewko zasadzone przez wnuka Agathy Christie

Goście z tablicami z Kew

Przy roślinach stoją tablice poświęcone słynnym gościom domu. Mają dopisek o udostępnieniu przez Royal Botanic Gardens w Kew, z którym, jak podaje oficjalny portal turystyczny Kanarów, ogród ma umowę o współpracy. Popiersie Humboldta stoi na trawniku. Tablica z jego zdaniem o angielskim ogrodzie stoi kawałek dalej i ma datę 23 czerwca 1799 roku.

Popiersie Humboldta w Sitio Litre

W 1875 roku mieszkała tu Marianne North, angielska przyrodniczka i malarka roślin. Według tablicy na cokole jej popiersia spędziła w domu ponad trzy miesiące, od 13 stycznia do 29 kwietnia. Z 26 obrazów olejnych, które namalowała na Teneryfie, siedem powstało w tym domu. Należą do 832 jej obrazów roślin wystawionych w Kew, w galerii jej imienia. Na mniejszej tablicy obok stoi jej zdanie, że nigdy nie czuła róż tak słodkich jak w ogrodzie pana Smitha. Dopisek pod nim wyjaśnia, że chodzi o Sitio Litre.

Popiersie Marianne North

Ćwierć wieku po Agacie Christie przyjeżdżała tu surrealistka Eileen Agar. Między 1952 a 1956 rokiem spędziła w domu cztery zimy na zaproszenie ówczesnej właścicielki domu, lady Mollie Abercrombie.

Storczyki między konarami

Ogród występuje też pod nazwą Jardín de Orquídeas. Storczyki rosną w zakątku za plecionymi matami, w doniczkach wciśniętych między wyschnięte konary i pnie, tak że kwiaty wyrastają spomiędzy drewna jak w lesie. Oficjalny portal turystyczny Kanarów pisze o największej kolekcji storczyków na wyspie. W dniu wycieczki, pod koniec października, kwitły różowe, białe, żółte i bordowe, często po kilka kolorów w jednej kępie.

Storczyki na konarach w Sitio Litre

Na białych płatkach części kwiatów rozsiane są fioletowe kropki, obok kwitną żółte i różowe, a przy jednej z tyczek wyrósł wysoki pęd z rdzawymi kwiatami o nakrapianym środku. Na kilku pędach wisiały jeszcze zielone, nierozwinięte pąki.

Drzewo smocze przy płocie

Przy drewnianym płocie rośnie drzewo smocze, które ten sam portal nazywa największym i najstarszym w Puerto de la Cruz. Gruby pień rozdziela się na dziesiątki gałęzi zakończonych pióropuszami liści.

Drzewo smocze w Sitio Litre

Na skraju trawnika rośnie wysoka araukaria o gałęziach rozłożonych piętrami. Tablica na jej pniu jest poświęcona Johnowi Lucasowi Carruthersowi i Marti Sánchez Ortiz. John Lucas kupił posiadłość w 1996 roku i otworzył ją dla zwiedzających, a napis mówi, że razem uratowali ogród i jego historię przed zapomnieniem.

Araukaria z tablicą na trawniku

Ścieżki pod pergolami schodzą się przy niewielkiej fontannie w okrągłym basenie. Kawałek dalej stoi ławka ogrodowa, którą tabliczka datuje na 1785 rok. Dziś prosi się zwiedzających, żeby na niej nie siadali.

Na schodach tuż za ogrodem przez biały mur przelewają się bugenwille, czerwone i fioletowe. Kilkaset metrów niżej zaczyna się ruch promenady i hoteli. Wulkaniczne wzgórze Humboldta jest dziś po prostu jedną z dzielnic miasta, a angielski ogród pana Little'a wciąż na nim rośnie.

Bugenwille na schodach przy ogrodzie

Informacje praktyczne

Ogród leży na wzgórzu nad centrum Puerto de la Cruz, przy Camino Sitio Litre. Najbliższy przystanek TITSA, El Risco, jest około 130 m dalej. Zatrzymują się na nim linie 100 z Santa Cruz i 103 z La Laguny, razem kilka kursów na godzinę, a z Costa Adeje dojeżdża linia 343 z kilkoma kursami dziennie. Na miejscu działa kawiarnia. Inną zieleń miasta pokazuje galeria z ogrodu botanicznego, którym kierował Alfred Diston, a resztę miasta wpis o Puerto de la Cruz.

Godziny otwarcia i ceny biletów podawane w różnych źródłach się różnią, więc najlepiej sprawdzić je przed wyjazdem.

Redakcja „Poznaj Teneryfę” · Jak powstają nasze teksty

2026miastoplenerpółnoc

Galeria

Niedaleko stąd

Atrakcje
 0.5 km.

Puerto de la Cruz - północny kurort

  • 18 marca 2022
  • 4 minuty czytania
Puerto de la Cruz - północny kurort
Trasy
 0.5 km.

Puerto de la Cruz w grudniu

  • 30 grudnia 2022
  • 4 minuty czytania
Puerto de la Cruz w grudniu
Atrakcje
 1 km.

Święta na Teneryfie 2025-2026

  • 18 grudnia 2025
  • 4 minuty czytania
Święta na Teneryfie 2025-2026
Atrakcje
 2.5 km.

Loro Parque

  • 21 marca 2022
  • 3 minuty czytania
Loro Parque

W obiektywie

  • Cueva del Viento

    Cueva del Viento

  • Mariposario del Drago

    Mariposario del Drago

  • Los Gigantes

    Los Gigantes

  • Costa Adeje

    Costa Adeje

  • Anaga

    Anaga

  • Karnawał Los Cristianos 2023

    Karnawał Los Cristianos 2023

Atrakcje

  • Volcano Teide
  • Barranco de Masca
  • Barranco del Infierno
  • Jungle Park
  • Loro Parque
  • Monkey Park
  • Siam Park
  • Aqualand
  • Palmetum
  • Jardin Botánico
  • Parque Rural de Anaga
  • Parque Etnográfico Pirámides de Güímar
  • La Casa De Los Balcones
  • Mariposario del Drago
  • Medieval Castle San Miguel Tenerife

Web & Social

  • Tenerife ON
  • Turismo de Tenerife
  • Portal informacyjny Wysp Kanaryjskich
  • Sieben Inseln
  • Teneryfiarze
  • Na Kanarach.pl
  • Zamieszkali
  • Robert Makłowicz
  • Wałkowanie Świata
  • Johny Locksmith Life
  • Jak u siebie
  • FB: Teneryfiarze. Polacy Na Teneryfie
  • FB: Teneryfa po polsku
  • FB: Teneryfa dla każdego
  • FB: Polacy na Teneryfie

Komunikacja i wycieczki

  • Komunikacja zbiorowa - Titsa
  • Promy Fred Olsen
  • Promy Armas
  • Loty Binter
  • Loty Canaryfly
  • Activ Canarias
  • Atrakcyjna Teneryfa

Jedzenie

  • El Cabo Coffe & Bar (Santa Cruz de Tenerife)
  • Cafetería-Churrería Juventud (Adeje)
  • Restaurante Xanadú (Arona)
  • Bar Abreu (Erjos)
  • Roys Pizza and Indian Tandoori (Costa Adeje)
  • Gocharepa (Adeje)
  • Cafetería Los Andaluces 2 (La Orotava)
  • Habibi (Los Cristianos)
  • La Hala (La Laguna)

Lifestyle

  • Media Markt (Adeje i Santa Cruz de Tenerife)
  • Conforama (Las Chafiras)
  • JYSK (Adeje)
  • Leroy Merlin (Adeje)
  • Worten (Adeje)
  • IKEA (Las Chafiras)
  • Nivaria Center (Santa Cruz de Tenerife)
  • X-Sur (Costa Adeje)
  • Galeón Outlet (Adeje)
  • San Eugenio Shopping Centre (Costa Adeje)
  • Agata's Real Estate
  • Idealista

Kamery

  • Playa La Pinta (Costa Adeje)
  • Playa de Fanabe (Costa Adeje)
  • Playa del Duque (Costa Adeje)
  • Playa de Troya - Las Américas
  • Playa de Los Cristianos
  • Bahía de Los Cristianos
  • Los Gigantes
  • Playa San Telmo (Puerto de la Cruz)
  • Plaza de España (Santa Cruz de Tenerife)
  • Playa de Las Teresitas (San Andrés)
Poznaj TeneryfęPoznaj Teneryfę

Kontakt

  • O nas
  • Kontakt
  • Współpraca
  • Polityka prywatności
  • Ustawienia cookie

All Rights Reserved © 2026